Adaptowanie literatury i okładki filmowe książek w kontekście współczesnej produkcji wydawniczej i filmowej. Rekonesans badawczy na podstawie polskich ekranizacji w ofercie wybranych platform SVoD
DOI:
https://doi.org/10.24917/20811861.23.16Słowa kluczowe:
adaptacja filmowa, okładka filmowa, rynek książki, platformy streamingowe, Netflix, Prime Video, Max, SkyShowtimeAbstrakt
Począwszy od pierwszych realizacji fabularnych literatura zawsze była dla przemysłu filmowego źródłem inspiracji, ale także gotowego materiału do wykorzystania w scenariuszach. Potencjał tkwiący w adaptacjach coraz częściej doceniają również platformy SVoD dokonujące głębokiej penetracji rynku wydawniczego w poszukiwaniu tytułów mogących zaspokoić potrzeby ich abonentów. Obecna intensyfikacja działań podejmowanych zarówno przez filmowców, jak i wydawców na rzecz adaptowania tekstów literackich została opisana w pierwszej części artykułu. Druga jego część zawiera wyniki badań własnych uwzględniające ilościowe ujęcie oferty polskich ekranizacji dostępnych w ofercie streamingowej o zasięgu międzynarodowym. Część trzecia natomiast stanowi próbę charakterystyki, dokonanej również na podstawie badań własnych, tej widocznej formy łączenia uniwersum książki i filmu, jaka przejawia się w postaci okładek filmowych. Zgodnie z uzyskanymi danymi działania realizowane przez wydawców w tym zakresie odnosiły się do 75% polskich adaptacji filmowych i serialowych z ostatniej dekady dostępnych w streamingu.
Bibliografia
Bogart L., Media mergers and the future of books, „Logos” 1998, vol. 9, no. 1, s. 14–17, https://doi.org/10.2959/logo.1998.9.1.14.
Book to film and TV adaptations, Penguin, [on-line:] https://www.penguin.co.uk/about/company-articles/book-to-film-and-tv-adaptations – 13.11.2025.
Bullard H., How Netflix Changed the World of Book Adaptation, „Publishing Research Quarterly” 2023, vol. 39 no. 2, s. 120–131.
Cardoso L., Comparative literature and film studies: The paradox of adaptations, „International Journal of Scientific and Technology Research” 2019, vol. 8, issue 10, s. 1348–1352, [on-line:] https://research.ebsco.com/linkprocessor/plink?id=2394a4e0-ab3c-3807-9779-88b4a27083c6 – 13.11.2025.
Choczaj M., O adaptacji, ekranizacji, przekładzie intersemiotycznym i innych zmartwieniach teorii literatury, filmu i mediów, „Przestrzenie Teorii” 2011, nr 16, s. 11-39, https://doi.org/10.14746/pt.2011.16.1.
Cuelenaere E., How „original” are Netflix Original films? Mapping and understanding the recycling of content in the age of streaming cinema, „Media, Culture & Society” 2024, vol. 46, no. 5, s. 991–1009.
Fondevila-Gascón J.-F., Berbel-Giménez G., Blanco C., Adaptations versus original film premieres trends in broadband society: a comparative analysis, „El Profesional de La Información” 2023, vol. 32 no. 2, s. 1–11, https://doi.org/10.3145/epi.2023.mar.14.
Friedman J., How a Book Becomes a Movie, Jane Friedman, 27.07.2015, (updated: 18.02.2025), [on-line:] https://janefriedman.com/how-a-book-becomes-a-movie/ – 13.11.2025.
Gardziński T., Filmowe okładki – hit czy kit?, „Książki: magazyn literacki” 2023, nr 7, s. 12–15.
Hojka B., Okładka książkowa z perspektywy komunikacyjnej, [w:] W poszukiwaniu odpowiedniej formy. Rola wydawcy, typografa, artysty i technologii w pracy nad książką, red. M. Komza wspołudz. E. Jabłońska-Stefanowicz, E. Repucho, Wrocław 2012, s. 61–72.
Joshi A., Mao H., Adapting to succeed? Leveraging the brand equity of best sellers to succeed at the box office, „Journal of the Academy of Marketing Science” 2012, vol. 40, no. 4, s. 558–571, https://doi.org/10.1007/s11747-010-0241-2.
Kennedy-Karpat C., Adaptation studies in Europe, [w:] 6th International e-Conference on Studies in Humanities and Social Sciences: Conference Proceedings, Center for Open Access in Science, Belgrade 2020 (December), s. 15–28, [on-line:] http://centerprode.com/conferences/6IeCSHSS/coas.e-conf.06.02015k.pdf – 13.11.2025.
Koziołkiewicz E., Okładki polskich wydań utworów Jane Austen po 1989 roku, „Przegląd Humanistyczny” 2019, t. 63, nr 2 (465), s. 91–104.
Mehta S., How Are Books Adapted for the Screen? Two Agents Demystify the Process, Jane Friedman, 10.08.2022 (updated: 18.02.2025), [on-line:] https://janefriedman.com/how-are-books-adapted-for-the-screen-two-agents-demystify-the-process – 13.11.2025.
Mrozowski M., Przenikanie mediów. Ewolucja mediów a przemiany ładu społecznego, Warszawa 2020.
Murray S., The adaptation industry: The cultural economy of contemporary literary adaptation, Routledge, 2012.
Piekarczyk D., Okładka jako wizytówka wydawnictwa, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2024, t. 26, nr 2, s. 31–39.
Publishing’s Contribution to the Wider Creative Industries, A report prepared for the Publishers Association, July 2018, [on-line:] https://www.frontier-economics.com/media/vyfd1iz3/publishings-contribution-to-the-wider-creative-industries.pdf – 13.11.2025.
Schneeberger A., Audiovisual fiction production in Europe – 2023 figures, European Audiovisual Observatory, Strasbourg 2024, [on-line:] https://rm.coe.int/audiovisual-fiction-production-in-europe-2023-figures-december-2024-a-/1680b2dbda – 13.11.2025.
Słownik terminologii medialnej, red. W. Pisarek, Kraków 2006.
Stoll J., Market share of SVOD platforms in the U.S. 2024, Statista, 16.10.2024, [on-line:] https://www.statista.com/statistics/496011/usa-svod-to-tv-streaming-usage/ – 13.11.2025.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 AUPC Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.