Aspekt komunikacyjno-strukturalny współczesnych poradników dietetycznych a wzorce poradnictwa kulinarnego z lat 1945–1989 w Polsce – rozważania wstępne
DOI:
https://doi.org/10.24917/20811861.23.10Słowa kluczowe:
poradnik dietetyczny, poradnictwo kulinarne, dyskurs poradnikowy, struktura tekstu, komunikacjaAbstrakt
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie aspektu strukturalno-komunikacyjnego współczesnych poradników dietetycznych na tle wzorców poradnictwa kulinarnego z lat 1945–1989. W analizie zastosowano metodę opisu aspektu strukturalnego według Marii Wojtak oraz perspektywę komunikacyjną właściwą badaniom nad dyskursem poradnikowym. Materiał badawczy obejmuje reprezentacyjne teksty współczesnych poradników dietetycznych. Wyniki analizy wskazują, że struktura współczesnych poradników odzwierciedla przesunięcie z funkcji instruktażowej na funkcję edukacyjno-lifestylową, wykorzystując nowe środki perswazji i wizualizacji, dostosowane do potrzeb odbiorcy funkcjonującego w warunkach nadmiaru informacji. Ich cechą charakterystyczną jest również intensywne eksponowanie pozycji nadawcy, reprezentującego model eksperta-celebryty; fakt ten nie tylko wpływa na strukturę tekstu, ale także pokazuje, jak ogromną rolę powyższe publikacje odgrywają w kształtowaniu się kulturowej idei autorytetu.
Bibliografia
Ficek E., Formy (i dzisiejsze normy) poradnictwa prasowego – analiza genologiczna, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 5: Gatunek a granice, red. D. Ostaszewska, J. Przyklenk, Katowice 2015, s. 230–237.
Ficek E., Językowe manifestacje dyskursu terapeutycznego (na wybranych przykładach), [w:] Dyskurs i jego odmiany, red. B. Witosz, K. Sujkowska-Sobisz, E. Ficek, Katowice 2016, s. 95–102.
Ficek E., Medialne wcielenia (transformacje?) porady kulinarnej – kilka wybranych zagadnień, [w:] Kuchnia i stół w komunikacji społecznej. Dyskurs, tekst, kultura, red. W. Żarski, Wrocław 2016, s. 35–42.
Ficek E., Poradnik. Model gatunkowy i jego tekstowe aktualizacje, Katowice 2013.
Furdal A., Językoznawstwo otwarte, Opole 1977.
Grabias S., Język w zachowaniach społecznych. Podstawy socjolingwistyki i logopedii, Lublin 1994.
Handke K., Zjawiska konserwatyzmu językowego w tekstach polskich książek kucharskich, [w:] Polszczyzna północnowschodnia, cz. 2, red. B. Nowowiejski, Białystok 1999, s. 135–160.
Has-Tokarz A., Książka kucharska dla dzieci jako zjawisko kulturowe i przedmiot badań, [w:] Polska i świat przez kuchnię. Studia o dziedzictwie kulinarnym, red. A. Kamler, D. Pietrzkiewicz, K. Seroka, Warszawa 2018, s. 237–253.
Has-Tokarz A., Książki kucharskie i (około)kulinarne dla dzieci i młodzieży w Polsce w latach 1945–1989. Teksty – funkcje – konteksty, Lublin 2016.
Has-Tokarz A., Nastolatki gotują Sabiny Witkowskiej – bestsellerowa książka kucharska dla młodzieży na polskim rynku wydawniczym w latach 80. XX wieku i jej współczesna recepcja, [w:] „Powroty do przeszłości”. Literatura i kultura lat 80. i jej współczesna recepcja, red. W. Gardocki, D. Piechota, Białystok 2022, s. 197–219.
Has-Tokarz A., Współczesna książka kucharska dla dzieci i młodzieży jako produkt medialny, „Folia Bibliologica” 2018, t. 60, s. 59–79.
Piórkowski P.D., Autorytety. Idole, pozory, eksperci i celebryci, Warszawa 2016.
Rejter A., Wzorzec gatunkowy staropolskich poradników myśliwskich i jego uwarunkowania, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 2: Tekst a gatunek, red. D. Ostaszewska, Katowice 2001, s. 246–257.
Rychlewski M., Książka jako towar. Książka jako znak, Gdańsk 2013.
Wieczorkiewicz A., Kultura ucieleśniona. Wprowadzenie, „Kultura Współczesna” 2009, nr 1 (59), s. 5–7.
Witkowska S., Nastolatki gotują, Warszawa 1982 [wyd. 2 z 1983; wyd. 3 z 1987; wyd. 4 z 1988; wyd. 5 z 1989; wyd. 6 z 1992].
Wojtak M., Genologia tekstów użytkowych, [w:] Polonistyka w przebudowie, t. 1, red. M. Czermińska, Kraków 2008.
Wojtak M., Wstęp do genologii lingwistycznej, Lublin 2004.
Wojtak M., Wzorce gatunkowe wypowiedzi a realizacje tekstowe, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 2: Tekst a gatunek, red. D. Ostaszewska, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach” 2004, nr 2193, s. 29–39; przedruk w: Polska genologia lingwistyczna, seria: Zagadnienia i Problemy Współczesnej Genologii, Warszawa 2008, s. 353–361.
Worsowicz M., Nowatorstwo tekstów poradnikowych (wybrane przykłady prasowe), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2013, t. 13, s. 405-413.
Zierkiewicz E., Poradnik jako podręcznik życia. Krótka refleksja na temat historii gatunku, [w:] Podręczniki i poradniki. Konteksty. Dyskursy. Perspektywy, red. M. Chomczyńska-Rubacha, Kraków 2011, s. 109–129.
Żarski W., Ewolucja wzorca gatunkowego polskich poradników kucharskich i jego uwarunkowania tekstowe, [w:] Odmiany stylowe polszczyzny dawniej i dziś, red. U. Sokólska, Białystok 2011, s. 413–431.
Żarski W., Książka kucharska jako tekst, Wrocław 2008.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 AUPC Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
