The communicative and structural aspects of contemporary dietary guides against culinary guidance patterns in Poland between 1945 and 1989: Preliminary considerations
DOI:
https://doi.org/10.24917/20811861.23.10Keywords:
dietary guide, culinary counseling, advisory discourse, text structure, communicationAbstract
The aim of this article is to present the structural and communicative aspects of contemporary dietary guides against the backdrop of culinary counseling patterns from 1945 to 1989. The analysis employs the method of describing structural aspects of Maria Wojtak and a communicative perspective relevant to research on advisory discourse. The research material encompasses representative texts from contemporary dietary guides. The analysis results indicate that the structure of modern guides reflects a shift from an instructional function to an education al-lifestyle function, utilizing new means of persuasion and visualization, tailored to the needs of an audience operating in conditions of information overload.
A characteristic feature is also the intense highlighting of the author’s position, representing the expert-celebrity model; this fact not only influences the structure of the text but also demonstrates the significant role that the aforementioned publications play in shaping the cultural idea of role-models.
References
Ficek E., Formy (i dzisiejsze normy) poradnictwa prasowego – analiza genologiczna, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 5: Gatunek a granice, red. D. Ostaszewska, J. Przyklenk, Katowice 2015, s. 230–237.
Ficek E., Językowe manifestacje dyskursu terapeutycznego (na wybranych przykładach), [w:] Dyskurs i jego odmiany, red. B. Witosz, K. Sujkowska-Sobisz, E. Ficek, Katowice 2016, s. 95–102.
Ficek E., Medialne wcielenia (transformacje?) porady kulinarnej – kilka wybranych zagadnień, [w:] Kuchnia i stół w komunikacji społecznej. Dyskurs, tekst, kultura, red. W. Żarski, Wrocław 2016, s. 35–42.
Ficek E., Poradnik. Model gatunkowy i jego tekstowe aktualizacje, Katowice 2013.
Furdal A., Językoznawstwo otwarte, Opole 1977.
Grabias S., Język w zachowaniach społecznych. Podstawy socjolingwistyki i logopedii, Lublin 1994.
Handke K., Zjawiska konserwatyzmu językowego w tekstach polskich książek kucharskich, [w:] Polszczyzna północnowschodnia, cz. 2, red. B. Nowowiejski, Białystok 1999, s. 135–160.
Has-Tokarz A., Książka kucharska dla dzieci jako zjawisko kulturowe i przedmiot badań, [w:] Polska i świat przez kuchnię. Studia o dziedzictwie kulinarnym, red. A. Kamler, D. Pietrzkiewicz, K. Seroka, Warszawa 2018, s. 237–253.
Has-Tokarz A., Książki kucharskie i (około)kulinarne dla dzieci i młodzieży w Polsce w latach 1945–1989. Teksty – funkcje – konteksty, Lublin 2016.
Has-Tokarz A., Nastolatki gotują Sabiny Witkowskiej – bestsellerowa książka kucharska dla młodzieży na polskim rynku wydawniczym w latach 80. XX wieku i jej współczesna recepcja, [w:] „Powroty do przeszłości”. Literatura i kultura lat 80. i jej współczesna recepcja, red. W. Gardocki, D. Piechota, Białystok 2022, s. 197–219.
Has-Tokarz A., Współczesna książka kucharska dla dzieci i młodzieży jako produkt medialny, „Folia Bibliologica” 2018, t. 60, s. 59–79.
Piórkowski P.D., Autorytety. Idole, pozory, eksperci i celebryci, Warszawa 2016.
Rejter A., Wzorzec gatunkowy staropolskich poradników myśliwskich i jego uwarunkowania, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 2: Tekst a gatunek, red. D. Ostaszewska, Katowice 2001, s. 246–257.
Rychlewski M., Książka jako towar. Książka jako znak, Gdańsk 2013.
Wieczorkiewicz A., Kultura ucieleśniona. Wprowadzenie, „Kultura Współczesna” 2009, nr 1 (59), s. 5–7.
Witkowska S., Nastolatki gotują, Warszawa 1982 [wyd. 2 z 1983; wyd. 3 z 1987; wyd. 4 z 1988; wyd. 5 z 1989; wyd. 6 z 1992].
Wojtak M., Genologia tekstów użytkowych, [w:] Polonistyka w przebudowie, t. 1, red. M. Czermińska, Kraków 2008.
Wojtak M., Wstęp do genologii lingwistycznej, Lublin 2004.
Wojtak M., Wzorce gatunkowe wypowiedzi a realizacje tekstowe, [w:] Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 2: Tekst a gatunek, red. D. Ostaszewska, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach” 2004, nr 2193, s. 29–39; przedruk w: Polska genologia lingwistyczna, seria: Zagadnienia i Problemy Współczesnej Genologii, Warszawa 2008, s. 353–361.
Worsowicz M., Nowatorstwo tekstów poradnikowych (wybrane przykłady prasowe), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2013, t. 13, s. 405-413.
Zierkiewicz E., Poradnik jako podręcznik życia. Krótka refleksja na temat historii gatunku, [w:] Podręczniki i poradniki. Konteksty. Dyskursy. Perspektywy, red. M. Chomczyńska-Rubacha, Kraków 2011, s. 109–129.
Żarski W., Ewolucja wzorca gatunkowego polskich poradników kucharskich i jego uwarunkowania tekstowe, [w:] Odmiany stylowe polszczyzny dawniej i dziś, red. U. Sokólska, Białystok 2011, s. 413–431.
Żarski W., Książka kucharska jako tekst, Wrocław 2008.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 AUPC Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
