Historia działalności przedwojennego Instytutu Wydawniczego Renaissance i jego imprintów
DOI:
https://doi.org/10.24917/20811861.23.4Słowa kluczowe:
marketing wydawniczy, 20-lecie międzywojenne, Ludwik Erdtracht, Dawid Erdtracht, Instytut Wydawniczy Renaissance, Interterritoriale Verlag Renaissance, Wydawnictwo Mrówka, Polskie Towarzystwo Przyjaciół Książki, Instytut Wydawniczy Pro Arte, Renaissance Universum, Renaissance Ars MedicaAbstrakt
Grupa wydawnicza stworzona przez braci Dawida i Ludwika Erdtrachtów działała na terenie Polski, Austrii i Niemiec w latach 20. i 30. Rozbudowywana przez nich sieć spółek-córek i imprintów wydawniczych, za sprawą nieszablonowego podejścia właścicieli podejmowała przez niespełna dwadzieścia lat swej działalności szereg ciekawych inicjatyw wydawniczych. Interesujący jest także bogaty wachlarz stosowanych przez nich technik promocyjnych i brandingowych. Jako wydawcy aktywnie stymulowali rynek książki zlecając liczne tłumaczenia, organizując konkursy literackie, akcje promujące literaturę polską za granicą, a także wydając kilka krótkotrwałych periodyków o charakterze informacyjno-literackim i zarazem zabarwieniu auto-promocyjnym. Z uwagi na swój odważny repertuar, agresywną reklamę i atmosferę skandalu, która towarzyszyła im od wczesnych lat, wielokrotnie stawali się obiektem zainteresowania mediów. Umiejętnie wykorzystywali te okazje w celu promowania swoich wydawnictw. Działalność braci Erdtracht stanowi ciekawy i zarazem bardzo słabo do tej pory opisany, fragment polskiego ruchu wydawniczego międzywojnia.
Bibliografia
Bibliografia polska 1900–1939, t. 1–18, Warszawa 1986–2018.
Die Liste der im Nationalsozialismus verbotenen Publikationen, Autoren und Verlage, [on-line:] https://verbrannte-und-verbannte.de/publication – 15.05.2025.
Górski J., Zemsta Władczyni Podziemia albo sztuczki przedwojennych wydawców, „Książki. Magazyn Literacki“ 2020, nr 5 (284), s. 12–16.
Hall M.G., Interterritorialer Verlag „Renaissance“ (Wien-Leipzig), [w:] Österreichische Verlagsgeschichte 1918–1938, Band 2, Wien 1985, s. 303-310.
Jędrych A., Polskie serie literackie i paraliterackie 1901–1939, Łódź 1991.
Straus J., Cięcie, fotomontaż na okładkach w międzywojennej Polsce, Warszawa 2014.
Straus J., Teraz okładka, t. 2, Warszawa 2021.
Wnęk J., Polskie przekłady literatury zagranicznej 1918–1939, Kraków 2006.
Zieliński S., Bibliografja czasopism polskich zagranicą 1830–1934, Warszawa 1935.
„Der Osten“ 1922, Nr. 1 (October) [Universitätsbibliothek Wien: inw.: III-454806].
„Na ziemi pokój” – książka zohydzająca Polskę, „Rozwój” 1930, nr 11 (12 stycznia), s. 7.
„Kurjer Paryski” nr 1 (25 lipca 1927) [Bibliothèque Nationale de France, inw: FRB-NF32804558]; nr 1 (15 lipca 1934), nr 2 (22 lipca 1934) [Biblioteka Narodowa, inw.: P.39407 Chr A].
„Kurjer Wiedeński” [nienumerowany] (17 września 1927), nr 11 (maj 1928), nr 12 (lipiec 1928) [Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, inw.: 06407]; [nienumerowany] (sierpień 1936) [Biblioteka Narodowa, inw.: P.39926 Chr A].
Adolf Nowaczyński i Antonii Marczyński przeprowadzają „czystkę” hitlerowską na sali sądowej, „Nowy Dziennik” 1933, nr 180 (3 lipca), s. 11.
Aresztowanie za oszustwo księgarza we Lwowie, „Kurjer Zachodni Iskra” 1931, nr 101 (2 maja), s. 2.
Caveant Fratres!, „Gazeta Kościelna” 1936, nr 20, s. 9.
Czytelnia Renaissance […]: katalog nowości: 1927–1928, Warszawa [1927].
Das Blatt im Frack [recenzja], „Neues Wiener Journal“ 1922, Nr. 10.392 (22 October), s. 13.
Das Blatt im Frack [recenzja], „Wiener Allgemeine Zitung“ 1922, Nr. 13333 (23 October), s. 8.
Die Auswüchse im Wiener Konzertwesen, „Der Nachmittag“ 1922, 15 Dezember, s. 3.
Do uczestników wojny światowej na wszystkich frontach, w armjach obcych i legjonach polskich, w okopach i na tyłach, „7 Dni” 1930, nr 5 (2 lutego), s. 8.
Dziewczyna do posyłek [ogłoszenie], „Kurjer Warszawski” 1934, nr 340 (11 grudnia), s. 18.
Ein peinliches Nachspiel zum Wiener Schachkongretz, „Insbrucker Nachrichten“ 1922, 14 Dezember, s. 2.
Gen. Ostoja-Zagórski żyje i pisze pamiętniki, „Gazeta Gdańska – Echo Gdańskie” 1927, nr 252 (4 listopada), s. 2.
Große Betrügereien eines Verlagsbuchhändlers, „Arbeiter Zeitung” 1931, Nr. 108 (19 April), s. 7.
Große Betrügereien eines Verlagsbuchhändlers, „Neues Wiener Journal” 1931, Nr. 13.437 (19 April), s. 11.
Kaswinerówna W., Lia (Powieść z życia szkolnego) 1, „Echo – pismo dla spraw społecznych i kulturalnych” 1934, nr 2 (5 października), s. 4 i kolejne numery.
Komunikat Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek, „Przegląd Księgarski” 1932, nr 19, s. 113.
Kronika księgarska, „Przegląd Księgarski” 1931, nr 9 (5 maja), s. 6.
Książka w dobie kryzysu gospodarczego, „Chwila” 1933, nr 5024 (19 marca), s. 12.
Lipiński E., erl-69 donosi, Warszawa, 1972.
Lipiński E., Pamiętniki, Warszawa 1990, s. 66.
List w sprawie jen. Zagórskiego, „Warszawianka” 1927, nr 320 (21 listopada), s. 1.
Łucjan Frank zbliża Rumunję do Polski, „Nowy Dziennik” 1927, nr 147 (6 czerwca), s. 2.
Maskarada żydowska a produkcja literacka w Polsce, „Kurjer Poznański” 1933, nr 309 (9 lipca), s. 10.
Niniejszym podajemy do wiadomości… [ogłoszenie], „Przegląd Księgarski” 1929, nr 16, s. 271.
Oświadczenie, „Przegląd Księgarski” 1938, nr 1/2 (28 stycznia), s. 15.
Ponowne ostrzeżenie, „Przegląd Księgarski” 1926, nr 8 (1 maja), s. 192.
Poszukiwania gen. Zagórskiego w Wiedniu. Rewelacje Erdtrachta wytworem fantazji, czy rzeczywistością?, „Kurjer Łódzki” 1927, nr 328 (29 listopada), s. 2.
Przeciw oszczerstwu, „Nowy Dziennik” 1933, nr 283 (16 października), s. 11.
Rehabilitacja Instytutu Wydawniczego „Renaissance” Do WPanów: Inż. Ludwika Edtrachta w Stanisławowie i L.F. Erdtrachta we Wiedniu, „Chwila” 1931, nr 4349 (5 maja), s. 4.
Samobójstwo literata i wydawcy, „Kurjer Warszawski” 1926, nr 161 (14 czerwca), s. 6.
Schlieferl-Dramen, „Der Morgen. Wiener Montagblatt” 1926, Nr. 24 (14 Juni), s. 6.
Senzacyjne aresztowanie w Stanisławowie, „Chwila” 1931, nr 4346 (2 maja), s. 8.
Senzacyjny zamach samobójczy, „Chwila” 1926, nr 2596 (11 czerwca), s. 4.
Skandal im Konzerthaus, „Ilustriertes Wiener Exablatt“ 1922, Nr. 281 (22 October), s. 3.
Tajemnica sprytnej mistyfikacji, czyli zdemaskowanie Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Książki, „Tęcza” 1931, z. 2 (10 stycznia), s. 6–7.
Tępienie pornografji, „Gazeta Kościelna” 1930, nr 42, s. 5 i inne.
Trzynastokrotnie odznaczony, „ABC” 1933, nr 294 (11 października), s. 6.
Usiłowane samobójstwo literata w Wiedniu, „Kurjer Lwowski” 1926, nr 133 (12 czerwca), s. 4.
Verhaftung einer verlagrbuchhändlers, “Neues Wiener Tagblatt (Tages-Ausgabe)” 1931, Nr. 108 (19 April), s. 13.
Verleger Erdtracht verhaftet, „Grazer Tagblatt” 1931, Nr. 206 (6 Mai), s. 2.
W czyich rękach jest ruch wydawniczy w Polsce?, „Tygodnik Warszawski” 1933, nr 16 (17 lipca), s. 3.
Wkrótce się ukaże: (jako dalszy ciąg powieści p.t. „Guziki, Hjeny i Ptaki”)… [reklama prasowa], „Chwila” 1932, nr 4559 (14 marca), s. 3.
Wkrótce ukaże się rewelacyjna książka… [reklama prasowa], „Chwila” 1931, nr 4577 i 4580 (21 i 24 grudnia), s. 3.
Wszystkim P.T. Księgarzom do wiadomości, „Przegląd Księgarski” 1926, nr 6 (1 kwietnia), s. 135.
Wyjaśnienie firmy „Renaissance”, „Kurjer Zachodni Iskra” 1931, nr 111 (14 maja), s. 2.
Wykaz żydowskich firm wydawniczych, „Wiadomości Diecezjalne Podlaskie” 1938, nr 3 (marzec), s. 54.
Zagórski nie był w Wiedniu, „Gazeta Gdańska – Echo Gdańskie” 1927, nr 275 (1 grudnia), s. 2.
Zwycięski pochód ducha kultury polskiej, „Rzeczpospolita” 1928, nr 114 (17 kwietnia), s. 6.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 AUPC Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
