Oblicza krakowskiej prasy „dla ludu” w XIX wieku. Analiza na przykładzie „Nowin ze Świata”, „Włościanina”, „Zagrody”
DOI:
https://doi.org/10.24917/20811861.23.3Słowa kluczowe:
krakowska prasa XIX w., prasa dla ludu, polska prasa XIX w.Abstrakt
Artykuł poświęcony jest krakowskiej prasie dla ludu w XIX w. – „Nowinom ze Świata”, „Włościaninowi” i „Zagrodzie”. Pisma te miały na celu oświatę społeczeństwa wiejskiego zgodnie z zasadami wiary katolickiej oraz nurtem konserwatyzmu społeczno-politycznego. Zawierały artykuły o tematyce religijnej, społecznej, politycznej, powiastki i wiersze. W celu charakterystyki omawianych tytułów wykorzystano metodę analizy zawartości prasy. Badania objęły roczniki periodyków z lat 1863–1879, dostępne w zdigitalizowanej postaci w zasobach Jagiellońskiej Bibliotece Cyfrowej. Wynikiem analizy jest prezentacja szaty graficznej, struktury wewnętrznej i głównych wątków tematycznych.
Bibliografia
„Nowiny ze Świata” 1863–1869, Nowiny ze Świata, Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa, [on-line:] https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/411155 – 7.11.2025.
„Rocznik Statystyki Galicji”, red. T. Rutkowski, Lwów 1887, 1891, r. I–III.
„Włościanin. Czasopismo ilustrowane dla ludu” 1869–1877, Włościanin, Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa, [on-line:] https://www.jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/404395 – 7.11.2025.
„Zagroda. Pismo dla ludu” 1871–1877, Zagroda: pismo dla ludu, Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa, [on-line:] https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/323009 – 7.11.2025.
Bibliografia historii Polski XIX i XX wieku, t. III: 1865–1918, wol. 3, pod kierunkiem kier. D.U. Ścięgosz-Karpińskiej, Warszawa 2017.
Dunin-Wąsowicz K., Czasopiśmiennictwo ludowe w Galicji, Wrocław 1952.
Gruca A., „Nowy Dzwonek”(1892–1897) – pismo dla ludu Marcelego Dziurzyńskiego, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2020, t. XXIII, z. 2, s. 74–90, https://doi.org/10.24425/rhpp.2020.133425.
Gzella G., Główne trendy w rozwoju prasy dla ludu w XIX wieku, [w:] Książka i prasa w systemie komunikacji społecznej. Przyszłość, dzień dzisiejszy, perspektywy, red. M. Juda, Lublin 2002, s. 119–128.
Gzella G., Redaktorów „Nowin ze Świata” kłopoty z prokuraturą, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2000, t. 3, z. 1 (5), s. 33–47.
Gzella G., Redaktorzy lwowskich i krakowskich „pism dla ludu” w XIX w., [w:] Kraków – Lwów. Książki, czasopisma, biblioteki, t. 7, red. H. Kosętka, Kraków 2006, s. 330–339.
Hempel J., Autorzy i wydawcy publikacji „grunwaldzkich” dla ludu w Galicji. Próba charakterystyki i motywacji ideowo-politycznych, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie. Prace Historyczne” 1997, t. 18, z. 181, s. 77–84.
Jarowiecki J., Studia nad prasą polską XIX i XX wieku, t. 2, Kraków 2006.
Kargol T., Geneza ludowego w ujęciu galicyjskiej prasy konserwatywnej, „Studenckie Zeszyty Historyczne” 2000, z. 4, s. 165–173.
Koziołek A., Od „prasy dla ludu” do „prasy ludowej” – ewolucja polskich czasopism w zaborze austriackim, „Wieś i Rolnictwo” 2019, nr 4 (185), s. 67–86, https://doi.org/10.53098/wir042019/04.
Lato S., Galicyjska prasa „dla ludu” 1848–1913, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 1963, t. 2, s. 57–74.
Listy emigrantów do „Przyjaciela Ludu”, „Wieńca i Pszczółki”, „Zarania”, „Piasta”, „Wyzwolenia” w latach 1899–1938, wybór wybór i oprac. A. Pasternak, Rzeszów 1994.
Łopuszański T., Pamiętnik C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego 1845-1894, Lwów 1894.
Przegląd pism ludowych, „Echo Przemyskie” 1903, r. 8, nr 85, s. 1–2, nr 90, s. 1.
Szwarc A., Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie, [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 1, red. A. Mączak, Warszawa 1981.
Szwarc A., Krakowskie Towarzystwo Rolnicze, [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 1, red. A. Mączak, Warszawa 1981.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 AUPC Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
