Fact-checking as a media practice: between information reliability and censorship

Authors

DOI:

https://doi.org/10.24917/20811861.23.26

Keywords:

fact-checking, freedom of expression, disinformation, digital media, content moderation

Abstract

This article explores fact-checking as a contemporary media practice, analyzing its functions, limitations, and impact on freedom of expression in the digital era. While fact-checking is often presented as a tool to protect truth and combat disinformation, in practice it raises concerns related to transparency, content selection, relationships with digital platforms, and the lack of public oversight. The study argues that fact-checking, despite its potential informational value, can lead to the marginalization of legal yet unpopular views and contribute to a chilling effect in public debate. Based on four case studies (COVID-19, the 2020 U.S. presidential election, the war in Ukraine, and the public discourse on LGBT+ individuals), the article demonstrates that fact-checking is not merely a technical process but a form of narrative power in the information space. It concludes with recommendations for institutional safeguards that ensure transparency, proportionality, and pluralism in the use of verification mechanisms.

References

Brzozowski W., Efekt mrożący, „Studia Iuridica”, nr 4 (2023), s. 33–47, [on-line:] https://ejournals.eu/pliki_artykulu_czasopisma/pelny_tekst/018f9af21603-7016-81ff-4475fe3e6d6c/pobierz – 26.05.2025.

Cenzura nie tylko covidowa. KULISY wielkiej operacji okłamywania społeczeństwa, narodów, Świata, Strona Mirosława Dakowskiego, [on-line:] https://www.dakowski.pl/cenzura-covidowa-kulisy-wielkiej-operacji-oklamywania-spoleczenstwa-narodow-swiata/ – 25.05.2025.

Chen E., Chang H., Rao A., Lerman K., Cowan G., Ferrara E., COVID-19 misinformation and the 2020 U.S. presidential election, Harvard Kennedy School (HKS) Misinformation Review, 3.03.2021, https://doi.org/10.37016/mr-2020-57.

Code of Principles, International Fact-Checking Network (IFCN), [on-line:] https://ifcncodeofprinciples.poynter.org/ 26.05.2025.

Coronavirus: WHO advises to wear masks in public areas, BBC News, 6.06.2020, [on-line:] https://www.bbc.com/news/health-52945210 – 25.05.2025.

Dezinformacja na temat osób LGBT+. Pięć fałszywych narracji, Demagog.org.pl, 13.07.2023, [on-line:] https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/dezinformacja-na-temat-osob-lgbt-piec-falszywych-narracji/ – 26.05.2025.

Dierickx L., Lindén C.G., Transparency and Fact-Checking in Open Societies, „Journalism”, 2024, https://doi.org/10.1177/14648849241292200.

Digital Services Act, European Commission, [on-line:] https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/digital-services-act-package – 26.05.2025.

Gillespie T., Custodians of the Internet: Platforms, Content Moderation, and the Hidden Decisions That Shape Social Media, Yale University Press, New Haven 2018.

Gordon M.R., Strobel W.P., Intelligence on Sick Staff at Wuhan Lab Fuels Debate on Covid-19 Origin, „The Wall Street Journal”, 23.05.2021, [on-line:] https://www.wsj.com/world/china/intelligence-on-sick-staff-at-wuhan-lab-fuels-debate-on-covid-19-origin-11621796228 – 26.05.2025.

Graves L., Deciding What’s True: The Rise of Political Fact-Checking in American Journalism, Columbia University Press, New York 2016.

Guzman C. de Meta Is Globally Banning Russian State Media on Its Apps, Citing ‘Foreign Interference’, „Time”, 17.09.2024, [on-line:] https://time.com/7021897/meta-facebook-instagram-whatsapp-rt-russian-state-media-global-ban/ – 25.05.2025.

Habib H., Elsharawy S., Rahman R., „I don’t trust tchem”: Exploring Perceptions of Fact-checking Entities for Flagging Online Misinformation, arXiv, 2024, [on-line:] https://arxiv.org/abs/2410.00866 – 26.05.2025.

Hern A., Facebook lifts ban on posts claiming Covid-19 was man-made, „The Guardian”, 27.05.2021, [on-line:] https://www.theguardian.com/technology/2021/may/27/facebook-lifts-ban-on-posts-claiming-covid-19-was-man-made – 25.05.2025.

How Facebook Works with Fact-Checkers, Facebook Help Center, [on-line:] https://www.facebook.com/help/publisher/182222309230722 – 26.05.2025.

Lewandowsky S., Ecker U.K.H., Cook J., Beyond Misinformation: Understanding and Coping with the ‘Post-Truth’ Era, „Journal of Applied Research in Memory and Cognition” 2017, vol. 6, no. 4, s. 353–369.

Marwick A., Lewis R., Media Manipulation and Disinformation Online, Data & Society, 15.05.2017, [on-line:] https://datasociety.net/library/media-manipulation-and-disinfo-online/ – 25.05.2025.

McCombs M.E., Shaw D.L., The Agenda-Setting Function of Mass Media, „Public Opinion Quarterly” 1972, vol. 36, no. 2, s. 176–187.

Network Enforcement Act Regulatory Fining Guidelines, 22.03.2018, [on-line:] https://www.bundesjustizamt.de/SharedDocs/Downloads/DE/NetzDG/Leitlinien_Geldbussen_en.pdf?__blob=publicationFile&v=3 – 26.05.2025.

PolitiFact’s coverage of Election 2020, PolitiFact, [on-line:] https://www.politifact.com/2020/ – 25.05.2025.

Pomerantsev P., This Is Not Propaganda, Faber & Faber, London 2019.

Shieber J., Parler jumps to No. 1 on App Store after Facebook and Twitter ban Trump, „TechCrunch”, 9.01.2021, [on-line:] https://techcrunch.com/2021/01/09/parlerjumps-to-no-1-on-app-store-after-facebook-and-twitter-bans/ – 26.05.2025.

Szpunar M., Czym są nowe media – próba konceptualizacji, „Studia Medioznawcze” 2008, nr 4 (35)s. 25–38.

The 2022 Code of Practice on Disinformation, European Commission, [on-line:] https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/code-practice-disinformation – 26.05.2025.

Third-Party Fact-Checking on Facebook, Meta Platforms, 7.02.2025, [on-line:] https://www.facebook.com/journalismproject/programs/third-party-fact-checking – 26.05.2025.

Wardle C., Derakhshan H., Information Disorder: Toward an Interdisciplinary Framework for Research and Policy Making, Council of Europe, 2017.

Zuboff S., The Age of Surveillance Capitalism, PublicAffairs, New York 2019.

Published

2026-01-10

How to Cite

Saskowski, M. (2026). Fact-checking as a media practice: between information reliability and censorship. AUPC Studia Ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia, 23, 546–567. https://doi.org/10.24917/20811861.23.26

Issue

Section

Artykuły / Articles