Fact-checking jako praktyka medialna: między rzetelnością a cenzurą informacyjną

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę fact-checkingu jako współczesnej praktyki medialnej, analizując jego funkcje, ograniczenia oraz wpływ na wolność słowa w erze cyfrowej. Choć fact-checking deklaratywnie pełni rolę strażnika prawdy i narzędzia walki z dezinformacją, w praktyce wiąże się z licznymi kontrowersjami dotyczącymi przejrzystości, selekcji treści, relacji z platformami cyfrowymi oraz braku społecznej kontroli. Autor wskazuje, że działania weryfikacyjne – mimo potencjalnej wartości informacyjnej – mogą prowadzić do marginalizacji legalnych, choć niepopularnych poglądów, a nawet do efektu mrożącego w debacie publicznej. Na podstawie czterech studiów przypadku (COVID-19, wybory w USA, wojna w Ukrainie, debata o osobach LGBT+) pokazano, że fact-checking nie jest wyłącznie procesem technicznym, lecz stanowi istotny element walki o kontrolę nad narracją publiczną. Artykuł zawiera również rekomendacje dotyczące konieczności ustanowienia ram instytucjonalnych, które zagwarantują przejrzystość, proporcjonalność i pluralizm w stosowaniu narzędzi weryfikacyjnych.