Zastosowanie sztucznej inteligencji w projektowaniu książki. Analiza jakościowa
DOI:
https://doi.org/10.24917/20811861.23.18Słowa kluczowe:
edytorstwo, projektowanie publikacji, grafika, modele generatywne, sztuczna inteligencja, AIAbstrakt
Celem artykułu jest analiza jakościowa zastosowania modeli generatywnych AI w projektowaniu książki. Narzędzia AI mają ogromny potencjał, rozwijają się bardzo dynamicznie i z czasem zmienią metody projektowania publikacji w stopniu trudnym dziś do oszacowania. Badania te wpisują się w szerszy kontekst badań nad sztuką książki i współczesnym edytorstwem. Podstawę źródłową stanowią wypowiedzi projektantów, publikowane w sieci (na portalach, blogach, w mediach społecznościowych, na YouTube itp.) oraz własne badania empiryczne. Umożliwiają one zidentyfikowanie kluczowych problemów oraz najważniejszych aspektów toczących się dyskusji. Obecnie modele generatywne służą do tworzenia obrazów wykorzystywanych w publikacjach tradycyjnych i cyfrowych (np. okładki, ilustracje). Stworzenie profesjonalnej ilustracji za pomocą AI – wbrew obiegowym opiniom – wciąż wymaga pracy grafika. Obrazy te nie są idealne, charakteryzuje je pewnego rodzaju przypadkowość, halucynacje oraz błędy wizualne. Problemem jest także brak odpowiednich regulacji w kwestii praw autorskich.
Bibliografia
Adobe Firefly a Midjourney: szybsze kreatywne obiegi pracy dzięki technologii Firefly, Adobe, [on-line:] https://www.adobe.com/pl/products/firefly/discover/firefly-vs-midjourney.html – 14.01.2025.
Bielecka S., Krytycy sztuki mówią „nie” sztucznej inteligencji. Rozszerzanie dzieł sztuki to zbrodnia, „Interia Geekweek”, 1.06.2023, [on-line:] https://geekweek.interia.pl/sztuka/news-krytycy-sztuki-mowia-nie-sztucznej-inteligencji-rozszerzanie,nId,6815083 – 5.12.2024.
Birek M., Gorczyca J., Sieroń A., Jak AI wpływa na projektowanie graficzne?, Strefa Designu Uniwersytetu SWPS, 7.11.2023, [on-line:] https://www.youtube.com/watch?v=-3eQJntpjqY – 7.11.2023.
Boden M.A., Sztuczna inteligencja. Jej natura i przyszłość, tłum. T. Sieczkowski, Łódź 2020.
Co to są kompozycje SI i jak powstają, Adobe, [on-line:] https://www.adobe.com/pl/products/firefly/discover/what-is-ai-art.html –12.11.2024.
Czajkowski P., Artyści złożyli pozew przeciwko generatorom grafiki AI. Chodzi o naruszenie praw autorskich, ITHardware, 16.01.2023, [on-line:] https://ithardware.pl/aktualnosci/artysci_zlozyli_pozew_o_przeciwko_generatorom_grafiki_ai_chodzi_o_naruszenie_praw_autorskich-25339.html – 3.01.2025.
Dezinformacja generowana przez AI coraz trudniejsza do wykrycia w cyfrowych obrazach, TVP Info, 30.05.2024, [on-line:] https://www.tvp.info/77820722/dezinformacja-nie-tylko-przez-tekst-internet-zalala-fala-obrazow-generowanych-przez-sztuczna-inteligencje – 28.12.2024.
Dobrzańska U., Jak się nie nabrać na deepfake’a, „Pismo. Magazyn Opinii”, 3.07.2024, [on-line:] https://magazynpismo.pl/idee/esej/jak-sie-nie-nabrac-na-deepfake-urszula-dobrzanska-ai/?seo=pw – 28.12.2024.
Garwol K., AI w sztuce – czy artyści będą potrzebni? Studium na przykładzie opinii studentów kierunku sztuki wizualne Uniwersytetu Rzeszowskiego, „Media i Społeczeństwo” 2024, t. 20, nr 1, z. 1, s. 201–215, https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.6523.
Góralska M., Piśmienność i rewolucja cyfrowa, Wrocław 2012.
Janowski P., Generator obrazu AI – geneza, sposób działania i tworzenie obrazów religijnych, „Społeczeństwo. Studia, Prace Badawcze i Dokumenty z Zakresu Nauki Społecznej Kościoła” 2024, t. 34, nr 1 (165), s. 19–39, https://doi.org/10.58324/s.376.
Kowalczewska K., Sztuczna inteligencja na wojnie. Perspektywa międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych, Warszawa 2021.
Kreft J., Boguszewicz-Kreft M., Cyrek B., Halucynacje chatbotów a prawda: główne nurty debaty i ich interpretacje, „Roczniki Nauk Społecznych” 2024, t. 16 (52), nr 1, s. 165–185, https://doi.org/10.18290/rns2024.0009.
Kulishova N., Sajek D., Using Machine Learning and Generative Intelligence in Book Cover Development, „Journal of Imaging” 2025, vol. 11, issue 2 (46), https://doi.org/10.3390/jimaging11020046.
Li J., Gao L., Book design practice based on AIGC assistive technology – Take the uproar in as an example, [w:] Proceedings of the 2nd Guangdong-Hong Kong-Macao Greater Bay Area Education Digitalization and Computer Science International Conference (EDCS ‘25). Association for Computing Machinery, New York, s. 510–516, https://doi.org/10.1145/3746469.3746550.
Lesman U., Te zdjęcia wprowadzają w błąd. Eksperci biją na alarm, „Rzeczpospolita”, 25.09.2024, [on-line:] https://cyfrowa.rp.pl/technologie/art41190581-te-zdjecia-wprowadzaja-w-blad-moga-miec-dramatyczne-konsekwencje – 28.12.2024.
Manovich L., AI and Myths of Creativity, [w:] Manovich L., Arielli E., Artificial Aesthetics: Generative AI, Art and Visual Media, 2022–2024, s. 59–74, [on-line:] https://manovich.net/index.php/projects/artificial-aesthetics – 12.01.2025.
Minkiewicz J., Czy AI wyprze grafików z rynku pracy? Kreatywna sztuczna inteligencja wprowadza rewolucję w produkcji mediów, HomoDigital, 15.06.2023, [on-line:] https://homodigital.pl/czy-ai-wyprze-grafikow-z-rynku-pracy/ – 29.12.2024.
Obarski P., Sztuczna inteligencja pomaga tworzyć okładki książek. Oto efekt współpracy AI i polskiego grafika, Onet, 29.07.2022, [on-line:] https://www.onet.pl/kultura/granicepl/sztuczna-inteligencja-pomaga-tworzyc-okladki-ksiazek-oto-efekt-wspolpracy-ai-i/n29g8my,30bc1058 – 2.11.2024.
Ogłoza E., O kilku dawnych (z lat 60.) książkach z ilustracjami Józefa Wilkonia, [w:] (Przed)szkolne spotkania z lekturą, red. B. Niesporek-Szamburska, M. Wójcik-Dudek, A. Zok-Smoła, Katowice 2015, s. 505–518.
Pacuk K., Najlepsze generatory obrazów AI w 2024 roku – cena i możliwości, Prompti, 23.02.2024, [on-line:] https://prompti.pl/najlepsze-generatory-obrazow-ai-w-2024-roku-cena-i-mozliwosci/ – 5.12.2024.
Porzucek D., Sztuczna inteligencja wkracza do sztuki sakralnej, Vicona, 22.08.2023, [on-line:] https://www.vicona.pl/post/sztuczna-inteligencja-wkracza-do-sztuki-sakralnej – 9.12.2024.
Rogala G., Artysta w świecie sztucznej inteligencji, „Aspiracje” 2020, nr 3 (61), s. 91–99.
Rogalski M., Co to jest uczenie maszynowe – inteligentna analiza danych?, Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, [on-line:] https://www.gov.pl/web/popcwsparcie/co-to-jest-uczenie-maszynowe--inteligentna-analiza-danych – 13.11.2025.
Różanowski K., Sztuczna inteligencja: rozwój, szanse i zagrożenia, „Zeszyty Naukowe Warszawskiej Wyższej Szkoły Informatyki” 2007, nr 2, s. 109–135.
Sierant A., Pierwsza polska okładka książki wykonana przy użyciu sztucznej inteligencji (AI), Lubimy Czytać, 8.07.2022, [on-line:] https://lubimyczytac.pl/pierwsza-polska-okladka-ksiazki-wykonana-przy-uzyciu-sztucznej-inteligencji-ai – 2.11.2024.
Stankiewicz T., Google wstrzymuje generowanie obrazów przez AI. Wszystko przez kontrowersje, „Wprost. Biznes”, 26.02.2024, [on-line:] https://biznes.wprost.pl/technologie/11597584/gemini-od-google-wstrzymuje-generowanie-obrazow-wszystko-przez-kontrowersje.html – 28.12.2024.
Sypniewski D., Witczak M., Nie warto się obrażać na AI. Rozmowa z Davidem Sypniewskim, „Dwutygodnik. Strona Kultury” 2024, nr 11, [on-line:] https://www.dwutygodnik.com/artykul/11611-nie-warto-sie-obrazac-na-ai.html – 12.12.2024.
Sztuczna inteligencja w branży książkowej. Czy tłumacze, graficy i redaktorzy przejdą do lamusa?, Rynek Książki, 20.02.2023, [on-line:] https://rynek-ksiazki.pl/aktualnosci/sztuczna-inteligencja-w-branzy-ksiazkowej/ – 29.12.2024.
Tomaszewski A., Architektura książki dla wydawców, redaktorów, poligrafów, grafików, autorów, księgoznawców i bibliofilów, Warszawa 2011.
Wittenberg A., Sztuka kontra AI, czyli o nieetycznych skutkach rozwoju sztucznej inteligencji, Forsal, 9.12.2022, [on-line:] https://forsal.pl/lifestyle/technologie/artykuly/8606440,sztuka-kontra-ai-nieetyczne-skutkih-rozwoju-sztucznej-inteligencji.html –5.12.2024.
Wołodko A., Sztuczna inteligencja a grafika. Wywiad z projektantką graficzną [Weroniką Wolską], MintConcept, 7.07.2023, [on-line:] https://mintconcept.pl/sztuczna-inteligencja-a-grafika-wywiad-z-projektantka-graficzna/ – 27.12.2024.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 AUPC Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
