Analiza multimodalna teatru kamishibai na przykładzie kart narracyjnych pt. Czułość Antoine’a Guilloppégo

Abstrakt

Teza/cele: Teatr kamishibai jest przykładem nietypowej formy wydawniczej, multimodalnej ze względu na ścisłe zespolenie kodów werbalnego i wizualnego oraz multisensorycznej z perspektywy jej odbioru. Celem analizy jest ukazanie relacji i funkcji, jakie w teatrze kamishibai pełnią poszczególne kody semiotyczne: tekst, obraz oraz performatywny sposób ich prezentowania. Do przeanalizowania wybrano karty kamishibai pt. Czułość A. Guilloppégo (Wydawnictwo Tibum, Katowice 2018).
Metody badań: Badanie przeprowadzono w oparciu o model analizy multimodalnej, jaki stosuje się najczęściej w przypadku gatunków medialnych. Polega on na przeprowadzeniu makro- i mikroanalizy komunikatu, rozróżnieniu dyskursywnej perspektyw nadawcy, odbiorcy oraz samego komunikatu oraz opisie łączonych w obrębie przekazu kodów i subkodów. Jako podstawowe narzędzie analizy wykorzystano kognitywny mechanizm metonimii i metafory multimodalnej.
Wyniki: W przypadku teatru kamishibai mamy do czynienia ze ścisłym związkiem kodu językowego z kodem ikonicznym, które zespala ze sobą performatywny sposób ich prezentacji – nie statyczny, ale dynamiczny, naśladujący akcję w spektaklu teatralnym. Metonimia obrazowa i werbalna okazuje się precyzyjnym narzędziem konstruowania sensu, daje możliwość budowania i odczytywania metafory pojęciowej zawartej w komunikacie.
Wnioski: W przypadku teatru kamishibai możemy mówić o multimodalności dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, multimodalność dotyczy samego gatunku, w którego strukturę i formę wpisane jest ścisłe współistnienie kodów wizualnego i werbalnego. Jednak funkcja i ranga kodów jest inna z perspektywy nadawcy i odbiorcy. Po drugie, multimodalność ujawnia się na poziomie sensu konkretnej opowieści, w której przekaz wynika z relacji obrazu i tekstu odnoszących się do znaczenia nadrzędnego elementu, jakim jest tytuł „książki” kamishibai.