Bałtycka architektura dezinformacji – analiza przypadków w bazie danych EUvsDISINFO

Abstrakt

Teza/cel artykułu: Dezinformacja stanowi jedno z najistotniejszych wyzwań dla współczesnych społeczeństw informacyjnych. Artykuł prezentuje konteksty wyszukiwania terminu „dezinfomacja” przez polskich użytkowników Internetu oraz omawia projekt EUvsDISINFO – europejską inicjatywę analizującą i dokumentującą przypadki dezinformacji w mediach. Zasadniczym celem opracowania jest jednak analiza treści i źródeł dezinformacyjnych dotyczących państw bałtyckich (Litwy, Łotwy i Estonii) na podstawie danych zawartych w bazie EUvsDISINFO. W badaniu zastosowano metody ilościowe i jakościowe, analizę treści oraz metadanych. Wykorzystano także filtr wyszukiwawczy „Baltic States” w bazie danych, który umożliwił identyfikację 363 przypadków dezinformacji, możliwych do dalszej analizy. Zebrany materiał poddano analizie pod kątem dominujących tematów, źródeł kolportażu treści oraz państw stanowiących tło narracji. Wyniki wskazują na sześć głównych obszarów tematycznych dezinformacji: geopolitykę i zagrożenia militarne, narracje skierowane do rosyjskojęzycznych mniejszości, rewizjonizm historyczny (zwłaszcza w odniesieniu do II wojny światowej), podważanie suwerenności państw bałtyckich, agresję wojsk rosyjskich na Ukrainę oraz teorie spiskowe. Analiza źródeł wykazała dominującą rolę mediów społecznościowych, rosyjskich portali informacyjnych, blogów oraz tzw. mediów podszywających się pod lokalne społeczności. Z kolei w narracjach dezinformacji najczęściej pojawiały się Rosja, Polska, Ukraina oraz Stany Zjednoczone, co potwierdza istotność dalszych badań nad dezinformacją z perspektywy Polski oraz regionu Europy Środkowo-Wschodniej.