Ekosystemy wiedzy jako obszar badawczy nauki o informacji
DOI:
https://doi.org/10.24917/20811861.23.25Słowa kluczowe:
ekosystemy społeczne, ekosystemy wiedzy, nauka o informacji, wiedza międzyorganizacyjna, współtworzenie wiedzyAbstrakt
Cel: Celem artykułu jest pokazanie wzajemnych powiązań pomiędzy ekosystemami wiedzy a obszarem badań nauki o informacji.
Metodologia: Artykuł pisany jest z perspektywy wiedzy badacza nauki o informacji, na którą składa się nie tylko wykorzystanie skromnej jeszcze w proponowanym ujęciu literatury naukowej (wiedza deklaratywna), ale także doświadczenie i intuicja (wiedza proceduralna).
Wyniki: Koncepcja ekosystemu (w tym ekosystemu wiedzy) jest coraz częściej obecna w literaturze naukowej z obszaru nauk społecznych, w szczególności nauk o komunikacji społecznej i mediach. Zaprezentowano wkład teoretyczny i metodologiczny jaki nauka o informacji wnosi obecnie w rozwój badań nad ekosystemami wiedzy. Z kolei te ostatnie ukazano jako obszar istotny dla perspektywicznego rozwoju nauki o informacji, z którego wynikają konkretne postulaty i wyzwania.
Wnioski: Wobec dynamicznych przemian technologicznych i środowisk społecznych związanych z wiedzą, dalsze eksplorowanie oraz rozwijanie koncepcji ekosystemów wiedzy stanowi kluczowy warunek utrzymania aktualności i użyteczności nauki o informacji w najbliższej przyszłości oraz jej coraz większego wpływu społecznego.
Bibliografia
Adner R., Ecosystem as structure: An actionable construct for strategy, „Journal of Management” 2017, vol. 43, issue 1, s. 39–58, https://doi.org/10.1177/0149206316678451.
Bagchi M., Towards Knowledge Organization Ecosystems (KOE), „Cataloging & Classification Quarterly” 2021, vol. 59, issue 8, s. 740–756, https://doi.org/10.1080/01639374.2021.1998282; [on-line:] https://arxiv.org/pdf/2105.10923 – 9.07.2025.
Biblioteka Cyfrowa Polona, [on-line:] https://polona.pl – 9.07.2025.
Centrum Humanistyki Cyfrowej (IBL), [on-line:] https://chc.ibl.waw.pl – 9.07.2025.
Cobben D., Ooms W., Roijakkers N., Radziwon A., Ecosystem types: A systematic review on boundaries and goals, „Journal of Business Research” 2022, vol. 142, s. 138–164.
EOSC – European Open Science Cloud, EOSC Association, [on-line:] https://eosc.eu – 9.07.2025.
GoTriple Platform, [on-line:] https://www.gotriple.eu – 2.07.2025.
Hyrynsalmi S., Suominen A., Mäntymäki M., The influence of developer multi-homing on competition between software ecosystems, „Journal of Systems and Software” 2016, vol. 111, s. 119–127, https://doi.org/10.1016/j.jss.2015.08.053.
„Journal of the Association for Information Science and Technology (JASIST)” 2024, vol. 75, issue 10, special issue: Healthier Information Ecosystems, [on-line:] https://www.asist.org/2024/11/15/new-jasist-november-24 – 9.07.2025.
Järvi K., Almpanopoulou A., Ritala P., Organization of knowledge ecosystems: Prefigurative and partial forms, „Research Policy” 2018, vol. 47, issue 8, s. 1523–1537, https://doi.org/10.1016/j.respol.2018.05.007.
Jucevičius G., Knowledge Ecosystem Approach to Addressing the Wicked Problems, „Proceedings of the 23rd European Conference on Knowledge Management” 2022, vol. 23, no. 1, s. 576–582, https://doi.org/10.34190/eckm.23.1.810.
Kamińska A., Co mogą zaoferować cyfrowej humanistyce biblioteki i ośrodki informacji?, „Zagadnienia Informacji Naukowej” 2017, t. 55, nr 2, s. 171–181, https://doi.org/10.36702/zin.372.
Krakowska M., Zachowania informacyjne człowieka w kontekście zjawiska epistemicznej bańki informacyjnej. Propozycja nowej koncepcji, Kraków 2022.
Kuehn E.F., The information ecosystem concept in information literacy: A theoretical approach and definition, „Journal of the Association for Information Science and Technology” 2023, vol. 74, issue 4, s. 434–443, https://doi.org/10.1002/asi.24733.
Kuehn E.F., What Is an Information Ecosystem?, „Information Matters” 2023, vol. 3, issue 2), [on-line:] https://informationmatters.org/2023/02/what-is-an-information-ecosystem – 9.07.2025.
Manu T.R., Gala B., Data Curation Activities in Research Data Repositories: Best Practices, [w:] Proceedings ICSTRDA (International Conference on Statistical Tools and Techniques for Research Data Analysis), 2021, s. 43–51, [on-line:] https://www.researchgate.net/publication/348873527_Data_Curation_Activities_in_Research_Data_Repositories_Best_Practices – 9.07.2025.
Materska K., Walki informacyjne w paradygmacie ekosystemów informacyjnych, „Zagadnienia Informacji Naukowej” 2023, t. 61, nr 1, s. 9–25, https://doi.org/10.36702/zin.965.
Materska K., Zarządzanie informacją i wiedzą, [w:] Nauka o informacji, red. W. Babik, Warszawa 2016, s. 359–385.
Miller F., Partridge H., Bruce Ch., Hemmings B., Designing informal learning experiences for early career academics using a knowledge ecosystem model, „Journal of Further and Higher Education” 2017, vol. 41, issue 5, s. 692–705.
MIT Media Lab, [on-line:] https://www.media.mit.edu – 9.07.2025.
Nauka o informacji, red. W. Babik, Warszawa 2016.
Nonaka I., Takeuchi H., Kreowanie wiedzy w organizacji. Jak spółki japońskie dynamizują procesy innowacyjne, tłum. E. Nalewajko, Warszawa 2000.
Od Gutenberga do Zuckerberga. Wstęp do humanistyki cyfrowej, red A. Pawłowski, Kraków 2023.
OPERAS Innovation Lab, [on-line:] https://lab.operas-eu.org – 9.07.2025.
Osiewalska A., Rozwój diagnostycznej roli bibliometrii – wybrane aspekty, [w:] Diagnostyka w zarządzaniu informacją: Perspektywa informatologiczna, red. R. Sapa, Kraków 2017, s. 245–262, [on-line:] https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/ec729d4e-d1b5-4a83-b165-af3cf848679d/content – 9.07.2025.
Paul M., Współczesna polska bibliologia – Słownik pracowników książki polskiej w liczbach i w perspektywie sieciowej, „Toruńskie Studia Bibliologiczne” 2017, t. 10, nr 2 (19), s. 189–209, https://doi.org/10.12775/TSB.2017.023.
Pernice I., Protecting the global digital information ecosystem: a practical initiative, „Internet Policy Review”, 5.03.2019, [on-line:] https://policyreview.info/articles/news/protecting-global-digital-information-ecosystem-practical-initiative/1386 – 9.07.2025.
Petras V., The identity of information science, „Journal of Documentation” 2024, vol. 30, issue 3, s. 579–596, https://doi.org/10.1108/JD-04-2023-0074.
Próchnicka M., Metafory Internetu a strategie poszukiwania informacji w sieci, [w:] Kierunki i priorytety rozwoju informacji naukowej w kontekście budowania społeczeństwa wiedzy, seri: Prace PTIN, nr 6, Katowice 2006, s. 40–49.
Scherer D., Byrne K., Hahnel M., Valen, D., Collaborative approaches to integrate repositories within the research information ecosystem: Creating bridges for common goals, „The Serials Librarian” 2020, vol. 78, issue 1–4, 181–190, https://doi.org/10.1080/0361526X.2020.1728169.
Stanford Artificial Intelligence Laboratory (SAIL), [on-line:] https://ai.stanford.edu – 9.07.2025.
Stanula M., Etyka informacyjna w ujęciu teoretycznym i praktycznym na gruncie fenomenologii wartości Romana Ingardena, [w:] Horyzonty informacji, red. P. Korycińska, Kraków 2020, s. 7–30, [on-line:] https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/261425/korycinska_horyzonty_informacji_2020.pdf?sequence=1&isAllowed=y – 9.07.2025.
Stefanowicz B., Metafory informacyjne, „Wiadomości Statystyczne” 2019, t. 64, nr 7, s. 48–55, https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.7602.
Stonebraker H., Green-Barber L., Healthy local news & information ecosystems: Executive Summary, March 2021, Version 1.0, [on-line:] http://files.theimpactarchitects.com/ecosystems/executive_summary.pdf – 9.07.2025.
Świgoń M., Nauka o informacji (Information Science) czy nauka o wiedzy (Knowledge Science)? Zarządzanie wiedzą w nauce o informacji (informatologii), „Praktyka i Teoria Informacji Naukowej i Technicznej” 2013, t. 21, nr 4, s. 27–36.
Świgoń M., Zarządzanie wiedzą i informacją. Podstawy teoretyczne. Badania w wymiarze indywidualnym, Olszyn 2012.
Thomas L.D.W., Autio E., Innovation ecosystems in management: An organizing typology, [w:] Oxford Encyclopedia of Business and Management, Oxford University Press, 2020, https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190224851.013.203; https://www.researchgate.net/publication/336603231_Innovation_ecosystems_in_management_An_organizing_typology – 9.07.2025.
Vodă A.I., Bortoş S., Şoitu D.T., Knowledge Ecosystem: A Sustainable Theoretical Approach, „European Journal of Sustainable Development” 2023, vol. 12, no. 2, s. 47–66, https://doi.org/10.14207/ejsd.2023.v12n2p47.
Wnuk M., OPERAS Innovation Lab, czyli laboratorium nowatorskich rozwiązań dla humanistyki i nauk społecznych, 1.09.2025, [on-line:] https://operas.pl/2025/01/09/operas-innovation-lab-czyli-laboratorium-nowatorskich-rozwiazan-dla-humanistyki-i-nauk-spolecznych – 2.09.2025.
Zuckerman E., Why study media ecosystems?, „Information, Communication & Society” 2021, vol. 24, issue 10, s. 1495–1513, https://doi.org/10.1080/1369118X.2021.1942513.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 AUPC Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
